Het RIVM heeft op verzoek van het ministerie én het werkveld het Handboek Omgevingsveiligheid gemaakt (als website gepubliceerd en sinds 2018 beschikbaar) om inzicht te geven in het systeem omgevingsveiligheid. Daarnaast biedt het Handboek methoden om invulling te geven aan omgevingsveiligheid en is het bruikbaar voor bestuurders, burgers, gebiedsontwikkelaars en andere deskundigen die betrokken zijn bij de ontwikkeling, uitvoering en handhaving van het omgevingsveiligheidsbeleid.

Als aanvullend onderdeel van het Handboek streeft het RIVM ernaar na de zomer van 2019 een concept van een zogenoemde Maatregelencatalogus online te zetten. Met de nieuwe catalogus wil het RIVM een breed toegankelijk overzicht bieden van de maatregelen. Het doel is een heldere uiteenzetting te geven welke maatregelen wel en niet effectief beschermen tegen verschillende typen scenario’s. De catalogus beperkt zich dus niet tot een lijst aan maatregelen.

In samenspraak met deskundigen uit de omgeving wil zij vervolgens bepalen hoe de informatie zodanig aangeboden kan worden dat deze toegankelijk en toepasbaar is voor iedereen die actief is in het werkveld. Zo kunnen experts suggesties aanleveren en vragen stellen. Met deze reacties kan de werking en invulling van de Maatregelencatalogus verder worden verbeterd. Daarbij gaat het om maatregelen in brede zin zoals fysieke ingrepen  en de bijbehorende randvoorwaarden. Het streven is voor specifieke maatregelen ook praktijkvoorbeelden op te nemen, bij voorkeur met een foto en omschrijving. Het concept van de Maatregelencatalogus bevat op dit moment alleen informatie over de bescherming tegen explosie.

Eind 2019 wil het RIVM de online Maatregelencatalogus uitbreiden met informatie over de bescherming tegen brand en gifwolken. De verwachting is dat rond die tijd ook het interactieve deel beschikbaar is.

Waarom het Handboek en de Maatregelencatalogus?
Binnen het huidige gebied van externe veiligheid worden de risico’s in kaart gebracht via onder andere het zogenoemde plaatsgebonden risico (een risico-contour) en het groepsrisico. Binnen het toekomstige begrip Omgevingsveiligheid blijft het plaatsgebonden risico in stand. Voor wat betreft het groepsrisico treedt er een wijzing op naar zogenoemde aandachtsgebieden (zie hierna); het werken met het groepsrisico komt dan te vervallen.

Aandachtsgebieden zijn gebieden waar mensen binnenshuis, zonder aanvullende maatregelen onvoldoende beschermd zijn tegen de gevaren die in de omgeving kunnen optreden. Dat betekent dat zich, bij een ongeval, nog levensbedreigende gevolgen voor personen in gebouwen kunnen voordoen. Daarbij  is onderscheid gemaakt tussen drie soorten gevaren voor de omgeving:

  • warmtestraling (brand)
  • overdruk (explosie)
  • concentratie giftige stoffen in de lucht (gifwolk)

Het bepalen van een aandachtsgebied maakt direct zichtbaar welke gevaren in een gebied kunnen optreden. Hierdoor vormt het aandachtsgebied een instrument voor bedrijf, bestuurder en burger om het gesprek over veiligheid en bescherming te starten.

Er zijn verschillende mogelijkheden denkbaar om Maatregelen te treffen die mensen beschermen tegen brand, explosie of gifwolk. De online Maatregelencatalogus Omgevingsveiligheid gaat praktische omgevingsmaatregelen bieden om mens en milieu te beschermen tegen een brand, explosie of gifwolk.

Ontwikkeling Maatregelencatalogus
Zoals hiervoor aangegeven wil men bij de ontwikkeling van de Maatregelencatalogus gebruik maken van de kennis uit het werkveld. Voor de opbouw en invulling van de te ontwikkelen online omgeving worden onder andere ontwerpsessies georganiseerd met partijen die zelf al een soort maatregelencatalogus hebben ontwikkeld (zoals https://www.scenarioboekev.nl/).

Hoewel de maatregelen zoals nu opgenomen op de website van het Handboek (Maatregelen) vaak maatregelen betreffen die het bevoegd gezag kan nemen of voorschrijven aan de omgeving van risicovolle bedrijven (bijv. bouwvoorschriften van woningen, kantoren, e.d.), zullen waarschijnlijk ook op enig moment maatregelen aan bod komen die de risicovolle bedrijven kunnen en/of moeten treffen. Dergelijke maatregelen zullen worden voorgeschreven in de omgevingsvergunning. Zeker als de maatregelen in de omgeving niet haalbaar zijn. Vroegtijdig inzicht hebben in die ontwikkelingen (welke maatregelen, realiteitsgehalte, haalbaarheid, betaalbaarheid, e.d.) is wenselijk.

BMD Advies volgt de ontwikkelingen op dit gebied nauwgezet. Uiteraard kunt u vanuit uw bedrijf ook als expert van uw processen, specifieke (externe) risico’s en de beheersing daarvan kennis van maatregelen inbrengen in het hiervoor geschetste proces. Voor meer informatie: kijk op Handboek Omgevingsveiligheid. Als u dat wenst kunnen we daarin gezamenlijk optrekken. Neemt u daarover dan gerust contact op met Bob Peuling, onze adviseur Externe Veiligheid. U kunt hem bereiken via telefoonnummer (0594) 280 130 of per e-mail b.peuling@bmdadviesnoord.nl

bron:   RIVM nieuwsbrief